Ek B · Bilim kurgudan gerçeğe

Geçmişin bilim kurgusu, şimdinin teknolojisi: öngörüler, bugünkü karşılıkları ve getirdikleri sorular.

Bilim kurgu bir teknolojiyi öngördüğünde çoğu zaman getireceği sorunu da öngörür. Son sütun, derste tartışacağımız sorudur.

Eser (yıl)	Öngörü	Bugünkü karşılığı	Tartışma sorusu
Jules Verne, Ay’a Yolculuk (1865)	Florida’dan fırlatılan, üç kişilik Ay aracı	Apollo programı (1968–1969)	Hayal gücü mühendisliği nasıl besler?
E. M. Forster, Makine Duruyor (1909)	Herkesin odasından ekranla konuştuğu, makineye tamamen bağımlı bir toplum; makine durunca çöküş	Görüntülü görüşme, uzaktan yaşam, büyük kesintiler	Teknoloji susarsa ne yaparız?
Dick Tracy çizgi romanı (1946)	Kol saati telsiz	Akıllı saat	Giyilebilir cihazlar ne kadar veri topluyor?
Star Trek (1966)	Kapaklı iletişim cihazı, evrensel çevirmen	Cep telefonu, anlık çeviri	Çeviri yapay zekâsı dil öğrenmeyi gereksiz kılar mı?
2001: Bir Uzay Destanı (1968)	Tablet ve konuşan yapay zekâ (HAL 9000)	Tabletler, sesli asistanlar	Yapay zekâya ne kadar yetki verilmeli?
William Gibson, Neuromancer (1984)	“Siberuzay”	İnternet kültürü	Sanal ile gerçek arasındaki sınır nerede?
Neal Stephenson, Snow Crash (1992)	“Metaverse” ve avatarlar	Sanal dünyalar	Sanal dünyalarda kim kural koyar?
Geleceğe Dönüş II (1989)	Görüntülü görüşme, parmak iziyle ödeme, drone	Hepsi gerçek oldu (uçan kaykay hariç)	Biyometrik veri çalınırsa şifre gibi değiştirilebilir mi?
Azınlık Raporu (2002)	Kişiye özel reklam, suç tahmini, el hareketiyle kontrol edilen ekran	Hedefli reklam, öngörücü polislik yazılımları	Algoritma “suçlu olabilirsin” derse ne olur?
Her (2013)	Yapay zekâ ile duygusal bağ	Yapay zekâ arkadaşlık uygulamaları	Yapay zekâ ile kurulan bağın sınırı ne olmalı?
Black Mirror, “Nosedive” (2016)	Herkesin herkesi puanladığı bir toplum	Puanlama ve itibar sistemleri	Puanlarımız fırsatlarımızı belirlerse?
Isaac Asimov, Ben, Robot (1950)	Robot yasaları	Yapay zekâ etiği ve hizalama tartışmaları	Kurallar akıllı bir sisteme yetecek mi?

Karşı örnekleri de unutmamak gerekir: uçan arabalar ve ışınlanma henüz gelmedi. Bilim kurgu bir kehanet değil, bir düşünce deneyidir.